مىگزد ، مىگويد : اى كاش با رسول خدا ص راهى برگزيده بودم « ( * ( وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْه يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا ) * ) ( 1 ) . « يعض » از ماده « عض » ( بر وزن سد ) به معنى گاز گرفتن با دندان است و معمولا اين تعبير در مورد كسانى كه از شدت حسرت و تاسف ناراحتند به كار مىرود ، چنان كه در فارسى نيز ضرب المثل است كه فلان كس « انگشت حسرت به دندان مىگزيد » ( ولى در عربى به جاى انگشت ، دست گفته مىشود و شايد رساتر باشد چون هميشه انسان در چنين حالاتى انگشت نمىگزد بلكه گاه پشت دست را مىگزد ، مخصوصا در عربى بسيار مىشود كه همچون آيه مورد بحث « يديه » يعنى هر دو دست ، گفته مىشود كه شدت تاسف و حسرت را به طرز گوياترى بيان مىكند ) ( 2 ) . اين كار شايد به خاطر اين باشد كه اين گونه اشخاص هنگامى كه گذشته خويش را مىنگرند خود را مقصر مىدانند و تصميم بر انتقام از خويشتن مىگيرند و اين نوعى انتقام است تا بتوانند در سايه آن كمى آرامش يابند . و براستى آن روز را بايد « يوم الحسرة » گفت ، چنان كه در قرآن از روز قيامت نيز به همين عنوان ياد شده است ( سوره مريم آيه 39 ) چرا كه افراد خطاكار خود را در برابر يك زندگى جاويدان در بدترين شرائط مىبينند ، در حالى كه مىتوانستند با چند روز صبر و شكيبايى و مبارزه با نفس و جهاد و ايثار ، آن را به يك زندگى پر افتخار و سعادتبخش مبدل سازند .

--> ( 1 ) جمله * ( يَوْمَ يَعَضُّ ) * . . . از نظر ادبى عطف است بر « * ( يَوْمَ يَرَوْنَ ) * » كه در چند آيه قبل گذشت ، بعضى نيز آن را متعلق به جمله مقدر ( اذكر ) دانسته‌اند . ( 2 ) البته گاه در فارسى نيز دست به دندان گزيدن نيز گفته مىشود چنان كه در شعر سعدى آمده است . حذر كن ز آنچه دشمن گويد آن كن كه بر دندان گزى دست تغابن